Φιλοσοφία
Και αν δεν είμαστε μόνοι, τότε πού πήγαν όλοι;

Και αν δεν είμαστε μόνοι, τότε πού πήγαν όλοι;

  Η ύπαρξη εξωγήινης ζωής είναι θέμα που ο καθένας μας έχει σκεφτεί και ο καθένας μας έχει συζητήσει με την παρέα του.Ναι για εκείνες τις ωραίες, γεμάτες ανησυχία και προβληματισμό συζητήσεις μιλάω που γίνονται κάτω από τον ξάστερο ουρανό ένα ωραίο βράδυ, συνοδευόμενες από 2-3 μπύρες και απόλυτη γαλήνη. Έτσι, λοιπόν, και ο Ιταλός φυσικός Enrico Fermi, το 1950, με αφορμή μια αντίστοιχη χαλαρή συζήτηση με τους συνεργάτες του την ώρα του φαγητού στο Εθνικό Εργαστήριο του Los Alamos, θέτει την ερώτηση «πού είναι όλοι αυτοί λοιπόν;» και με το «αυτοί» να απευθύνεται στους εξωγήινους. Η απορία τούτη έμεινε στην ιστορία ως το παράδοξο του Fermi.

  Ας κάνουμε ένα βήμα πίσω λοιπόν, και ας δούμε από πού ακριβώς προκύπτει η απορία του Fermi.

  Βάσει αστρονομικών μετρήσεων έχει εκτιμηθεί ότι υπάρχουν 200-400 δισεκατομμύρια αστέρες μόνο στον Γαλαξία όπου βρίσκεται η Γη και 70 εξάκις εκατομμύρια στο παρατηρήσιμο σύμπαν και πολλοί από αυτούς αποτελούν το ελκτικό κέντρο ενός ηλιακού συστήματος όμοιο με το δικό μας. Γύρω από κάθε αστέρα βρίσκονται και δισεκατομμύρια πλανήτες που είναι εκατοντάδες έτη φωτός μακριά μας, ενώ για πολλούς από αυτούς υπάρχει η πίστη ότι έχουν βιώσιμες συνθήκες όπως νερό, οξυγόνο, ατμόσφαιρα, ίσως ακόμα και νοήμονα ζωή. Το συμπέρασμα αυτό για μερικούς ίσως είναι παράλογο, όμως τι είναι αυτό που μας δίνει την εντύπωση ότι η γη είναι ένας προνομιακός χώρος και το κέντρο του σύμπαντος;

Πηγή εικόνας, διαθέσιμη εδώ

  Το παράδοξο του  Fermi  αποτελείται από κάποια βασικά σημεία για τα οποία έχουν υπάρξει πολλές προσπάθειες για την εξήγηση τους.

 Η ζωή στην Γη εξαρτάται από κάποια βασικά μόρια τα στοιχεία των οποίων είναι κοινά σε όλα τα αστέρια, όπως επίσης και το ότι οι νόμοι της φυσικής που ως τώρα ξέρουμε ισχύουν για όλο το σύμπαν, ισχυρισμός που δεν έχει βρει αντεπιχείρημα και για αυτό δεν υπάρχει λόγος να αμφισβητείται. Εν ολίγοις, μέσα στα 13.8 δισεκατομμύρια χρόνια ύπαρξης του σύμπαντος ο χρόνος είναι αρκετός ώστε να ξεκινήσει η ζωή μέσα σε αυτό, με πιθανότητα να υπάρχει και κάπου αλλού μέσα στο σύμπαν. Το συμπέρασμα αυτό βασίζεται στη Κοπερνίκεια αρχή ή αρχή της μετριότητας.

  Η Γη επομένως είναι ένας τυπικός πλανήτης, και σύμφωνα με το παράδοξο του Fermi υπάρχει υψηλή πιθανότητα σε κάποιον άλλον πλανήτη να έχει αναπτυχθεί νοήμονα ζωή και σε μικρότερο ποσοστό να έχει αναπτυχθεί σε νοήμονα πολιτισμό, με την ικανότητα αστρικού ταξιδιού. Έτσι λοιπόν, η Γη θα έπρεπε ήδη να έχει δεχτεί την επίσκεψη εξωγήινων πολιτισμών. 

  Ίσως ο πρώτος επιστήμονας που προσπάθησε να δώσει απάντηση σε ερωτήματα για την ύπαρξη ζωής στο σύμπαν ήταν ο Αμερικανός αστρονόμος Frank Drake το 1961, μέσω μιας εξίσωσης που σε θεωρητικό επίπεδο εκτιμά το πλήθος τον εξωγήινων πολιτισμών στο γαλαξία μας που έχουν αναπτύξει την κατάλληλη τεχνολογία ώστε να μπορούν να έρθουν σε επικοινωνία με πολιτισμούς, όπως ο δικός μας . 

  Η εξίσωση του Drake είναι ουσιαστικά μια εξίσωση πιθανοτήτων και εξαρτάται από επτά παράγοντες των οποίων οι τιμές όπου είναι εφικτό προσεγγίζονται, ενώ για μερικούς παραμένουν τελείως άγνωστες. Τα αποτελέσματα της εξίσωσης του Drake  μας δίνουν εκτιμήσεις για τον αριθμό εξωγήινων πολιτισμών που κυμαίνονται από μόνο δύο έως εκατομμύρια.

Drake equation, backround of universe
Πηγής εικόνας, διαθέσιμη εδώ

  Παρά τα δεδομένα που έχουμε όμως, μέσα στα δισεκατομμύρια χρόνια ύπαρξης του σύμπαντος μας δεν έχει υπάρξει κάποιο στοιχείο για την ύπαρξη τέτοιων πολιτισμών, γεγονός που μας οδηγεί σε διάφορες πιθανές εξηγήσεις του παραδόξου. 

  Πιθανώς, η ύπαρξη που εμείς υποθέτουμε ίσως είναι σπάνια ή ο συλλογισμός μας για την ανάπτυξη και ύπαρξη νοήμονος ζωής και πολιτισμού να είναι λανθασμένη ή ακόμα μπορεί η κατανόηση του ανθρώπινου είδους για το σύμπαν να είναι στα πρώτα της βήματα. Ίσως πάλι μπορεί να υπήρξαν αλλά να καταστράφηκαν από φυσικές καταστροφές, κάποιον πόλεμο ή ακόμα και από αστρονομικά αίτια, όπως προσκρούσεις αστεροειδών, προτού καταφέρουν να επικοινωνήσουν με εξωπλανητικούς πολιτισμούς (με εμάς την προκειμένη περίπτωση). 

  Υπάρχουν εξηγήσεις που θεωρούν αρκετά δύσκολη έως και αδύνατη την επικοινωνία μας με εξωγήινους πολιτισμούς λόγω των τεράστιων αποστάσεων εντός του σύμπαντος και άλλες που θεωρούν ότι μας έχουν ήδη επισκεφτεί και βρίσκονται ακόμα ανάμεσά μας, με εμάς απλώς να αδυνατούμε να τους αναγνωρίσουμε.

  Από τις αρχές του 2021 και έπειτα τα δεδομένα αλλάζουν. Ερευνητές των ΗΠΑ, με επικεφαλής τον Jonathan Jiang του Jet Propulsion Laboratory, μας προσφέρουν μια διαφορετική προσέγγιση για το σενάριο ύπαρξης άλλων πολιτισμών στο σύμπαν η οποία έρχεται και αμφισβητεί πολλές από τις ήδη υπάρχουσες εξηγήσεις. Η έρευνα, μέσα από τροποποιήσεις της εξίσωσης του Drake και εισάγοντας στην εξίσωση αυτή την αυτοκαταστροφή ως βασική παράμετρο, προσπαθεί να δώσει ερμηνεία στην θεωρία της «Μεγάλης Σιωπής» που, τόσα χρόνια πριν, είχε εκφράσει ο ίδιος ο Fermi με την ερώτησή του.

  Κατά την διάρκεια της έρευνας, βασική υπόθεση ήταν η ύπαρξη άστρων σαν τον Ήλιο και πλανητών σαν την Γη, ώστε να θεωρηθεί δυνατή η εμφάνιση ζωής· υποθέσεις που μας επιτρέπουν να συμπεραίνουμε πως περίπου 400 δις άστρα στον Γαλαξία περιτριγυρίζονται από υποψήφιους κατοικήσιμους πλανήτες. Οι ερευνητές λαμβάνουν επίσης υπόψη την κατανομή των πλανητών αυτών η οποία δεν είναι ομοιόμορφη, καθώς και την διάρκεια ζωής των άστρων με βάση τη μάζα τους και προσεγγιστικά υπολογίζουν την θέση αυτών των άστρων και πλανητών μέσα στον γαλαξία μας.

Φωτογραφία: Γιάννος Παράνομος

  Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, η νοήμων ζωή στον γαλαξία μας είναι συχνότερη 13.000 έτη φωτός από το κέντρο του Γαλαξία μας και 8 δις. χρόνια από το Big Bang.

  Βασικοί παράγοντες της εξίσωσης ήταν κυρίως τρεις. Η πιθανότητα αβιογένεσις, η οποία θεωρείται τυχαία, όπως η ρίψη ενός τίμιου κέρματος. Ο χρόνος εξέλιξης ή το πότε μπορεί να εμφανιστεί ζωή, και η πιθανότητα αυτοκαταστροφής. Η πιθανότητα αυτοκαταστροφής είναι ο παράγοντας που δείχνει να έχει το μεγαλύτερο ενδιαφέρον, καθώς επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό τα αποτελέσματα για τις διάφορες τιμές του. Για πιθανότητα αυτοκαταστροφής διάφορη από μηδέν διαπιστώνουμε πως οι περισσότεροι πολιτισμοί μπορεί να είναι νεαροί. 

  Επομένως, κάθε πολιτισμός έχει έναν ρυθμό αυτοκαταστροφής, δηλαδή αργά ή γρήγορα οι παλαιότεροι πολιτισμοί χάνονται, και στην θέση τους έρχονται άλλοι, νέοι. Οι περισσότεροι νοήμονες πολιτισμοί είναι νεότεροι ή περίπου στην ίδια ηλικία με τον δικό μας, και όλοι χωρίς προηγμένες τεχνολογίες, ώστε να υπάρξει επικοινωνία μεταξύ μας.

  Άρα πρέπει να ανησυχούμε επειδή θα αυτοκαταστραφούμε; Εγώ θα πω όχι, επειδή και να συμβεί αυτό δεν ξέρουμε το πότε. Μπορούμε όμως όλοι να συνεχίσουμε να κοιτάμε τα άστρα και να ονειρευόμαστε, όπως πιθανώς κάποιος άλλος θα συνεχίσει να κάνει από το δικό του πλανήτη σκεπτόμενος το αν εμείς υπάρχουμε. 


ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ:

  • Το παράδοξο του Fermi: Γιατί δεν έχουμε βρει εξωγήινους;, διαθέσιμο εδώ
  • Οι εξισώσεις Drake και Seager και το παράδοξο του Fermi, διαθέσιμο εδώ
  • Μια απάντηση στο παράδοξο του Fermi γιατί δεν υπάρχει ακόμα επαφή με εξωγήινους πολιτισμούς, διαθέσιμο εδώ
  • Παράδοξο του Φέρμι, διαθέσιμο εδώ
  • Η αρχή της μετριότητας και η Κοπερνίκεια αρχή, διαθέσιμο εδώ
  • Το παράδοξο του Fermi, η εξίσωση Drake και οι εξωγήινοι, διαθέσιμο εδώ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *