Κοινωνία
«Εσύ δεν είσαι σαν τις άλλες»: Πως ο σεξισμός βρήκε καταφύγιο στα στερεότυπα

«Εσύ δεν είσαι σαν τις άλλες»: Πως ο σεξισμός βρήκε καταφύγιο στα στερεότυπα

 «Οι άντρες δεν κλαίνε», «δεν χρειάζεται να βάφεσαι τόσο έντονα», «για κοπέλα βρίζεις πολύ», «ντύσου και λίγο γυναίκα όλο φαρδιά φοράς», «να τιμάς τα παντελόνια σου», είναι λίγες από τις φράσεις που ακούγονται καθημερινά στην κοινωνία, οι οποίες διαιωνίζουν τον σεξισμό και τα «επικίνδυνα» στερεότυπα. 

 Οι φράσεις αυτές αποτυπώνουν το γενικότερο πρόβλημα που υπάρχει, ενώ τις περισσότερες φορές δεν γνωρίζουν φύλο, καθώς ο μισογυνισμός μπορεί να προέρχεται από παντού. Θεωρούνται, μάλιστα, κοινότυπες, αφού δεν υπάρχει αντίδραση από τον γενικότερο πληθυσμό στο άκουσμά τους. 

 Ο σεξισμός είναι γνωστό ότι υπάρχει, εξάλλου σεξισμός προϋπήρχε, καθώς η συντριπτική πλειοψηφία των κοινωνιών είναι πατριαρχικές, ωστόσο το ερώτημα που γεννάται είναι εαν υπάρχει κάποια αντίδραση σε αυτήν την παραδοχή. Γενικότερη αντίδραση στα σεξιστικά στερεότυπα, φυσικά, υπάρχει και είναι το κίνημα του φεμινισμού, που αφορά άμεσα την ισότητα των δύο φύλων.

 Ο φεμινισμός ξεκίνησε ως αναγκαιότητα, ενώ ασχολούνταν με πολύ βασικά ζητήματα, δηλαδή με το να έχουν οι άνδρες και οι γυναίκες τα ίδια δικαιώματα (πχ το δικαίωμα στην ψήφο) και κατέληξε να είναι μια φιλοσοφία, μια σύγχρονη έννοια με έντονη πολιτική χροιά. 

 Υπάρχει ένας βασικός και εύκολος τρόπος να ξεχωρίσει κάποιος έναν σεξιστή ανάμεσα στο πλήθος. Ο τρόπος αυτός είναι με το να δηλώσει πως είναι υπέρμαχος του φεμινισμού. Μια μόνο μικρή αρνητική αντίδραση, ένα γέλιο, ένα νεύμα, ένα «αθώο» αστείο σχόλιο αρκούν για να δει κανείς την αρχή του σεξισμού. 

Πώς σχετίζεται ο φεμινισμός με τα σεξιστικά στερεότυπα ; 

 Για να γίνει κατανοητό το παραπάνω ερώτημα, είναι απαραίτητη μια αναφορά στην έννοια των στερεοτύπων και στον διαχωρισμών αυτών. Τα στερεότυπα συνδέονται άμεσα με τις προκαταλήψεις (bias) και το βασικό τους αποτέλεσμα αυτών είναι ο ρατσισμός, το μίσος και έπειτα η βία, σε κάθε της μορφή.  

iStock

 Το στερεότυπο είναι ουσιαστικά μια υπερ γενικευμένη πεποίθηση που αφορά μια συγκεκριμένη κατηγορία ανθρώπων, πχ οι γυναίκες είναι το αδύναμο, ευαίσθητο φύλο. Πρόκειται για την προσδοκία ότι ο άνθρωπος που ανήκει στην συγκεκριμένη κατηγορία θα έχει όλα τα χαρακτηριστικά της κοινωνικής ομάδας του, μια γενίκευση, υπεραπλούστευση  γεγονότων που παραβλέπει κάθε ατομική διαφορά.  Οι προσδοκίες κάθε φορά μπορεί ποικίλουν, ανάλογα με το άτομο που τις «δημιουργεί», μπορεί για παράδειγμα να είναι μια προσδοκία που σχετίζεται με την προσωπικότητα, τις προτιμήσεις ή τις ικανότητες ενός άλλου ατόμου. 

 Η προκατάληψη είναι ουσιαστικά μια αρνητική στάση ως προς τα άτομα μιας άλλης κοινωνικής ομάδας, χωρίς ωστόσο να υπάρχει κάποια λογική βάση ή επιχείρημα πίσω από αυτήν. Για παράδειγμα μια προκατάληψη είναι όταν κάποιος αποφεύγει να μπει στο αυτοκίνητο μιας γυναίκας οδηγού, επειδή θεωρεί πως οι γυναίκες δεν ξέρουν να οδηγούν καλά.

 Τα στερεότυπα και οι προκαταλήψεις έχουν άμεση σχέση μεταξύ τους, καθώς δίχως προκαταλήψεις δεν θα μπορούσαν να δημιουργηθούν τα στερεότυπα. Τα στερεότυπα «κρύβονται» παντού στην καθημερινότητα, μέσα στις λέξεις, στις φράσεις, στις συμπεριφορές, αλλά ακόμη και στα πρότυπα. Η κοινωνία έχει μάθει να τρέφεται με τα στερεότυπα. Σεξιστικά στερεότυπα βρίσκονται μέσα σε διαφημίσεις, σε αστεία, σε βιβλία, ταινίες, τραγούδια, πρόκειται για έναν φαύλο κύκλο ο οποίος θέλει μεγάλη προσπάθεια για να διαλυθεί. 

 Ο φεμινισμός είναι η απάντηση στο πρόβλημα, πρόκειται για τη λύση που θα οδηγήσει στην απελευθέρωση της κοινωνίας από κάθε μορφής bias που την δεσμεύει. Ο βασικός στόχος είναι να φτάσει η κοινωνία στο σημείο όπου η έννοια του φεμινισμού να μην είναι πλέον χρήσιμη, να μην υπάρχει αντίδραση στο άκουσμά της, και ας γίνει απλά μια ακόμη προσθήκη στη συνηθισμένη λίστα των βιβλίων ιστορίας, για εκείνα τα παιδιά του μέλλοντος που θα γκρινιάζουν για το πόσα πράγματα έγιναν στο παρελθόν. 


ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ:

  • The gender biases that shape our brains, διαθέσιμο εδώ
  • Stereotypes, Gendered Innovations, διαθέσιμο εδώ
  • Stereotypes, Simpy Phsychology, διαθέσιμο εδώ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *